قادر حيدرى فسايى

16

شرح مضموني كفاية الأصول ( فارسى )

ب ) مبادى تصديقيّه : فهى الادلّة الّتى توجب التصديق بثبوت المحمولات لموضوعاتها . « 1 » قوله : فلذا قد يتداخل . تداخل بعض علوم : براى تداخل بعض العلوم در مسائل دو صورت متصور است . 1 ) تداخل بعض العلوم در بعض المسائل . يعنى بعضى از مسائل هم جزء مسائل اين علم است و هم جزء مسائل آن علم است . تداخل بعض العلوم در بعض المسائل در جائى است كه اين بعض المسائل هم در غرض از اين علم دخالت دارد و لذا از مسائل اين علم مىشود و هم در غرض از آن علم دخالت دارد و لذا از مسائل آن علم مىشود . تداخل بعض العلوم در بعض المسائل ممكن است و تدوين دو علم كه در بعضى از مسائل تداخل دارند ، مورد تحسين عقلاء است . 2 ) تداخل بعض العلوم در تمام المسائل . يعنى تمامى مسائل اين علم مسائل آن علم هم هستند و بالعكس . تداخل بعض العلوم در تمام المسائل در جائى است كه بين غرض از اين علم و غرض از آن علم رابطه تلازم باشد يعنى غرض از علم اول بر هر مسأله‌اى مترتب شد غرض از علم دوم نيز مترتب مىشود و بالعكس . تداخل بعض العلوم در تمام المسائل ممكن نيست ، چون : اولا : تلازم بين دو غرض مجرد فرض و عادة محال است . « 2 » ثانيا : تعبير تداخل درباره چنين بعض العلومى ( كه در تمامى مسائل تداخل دارند ) تعبير غلطى است . چون تداخل فرع بر تعدد است و تعدد منتفى و مورد تقبيح عقلاء است بلكه در اينجا يك علم است كه هدف خواننده از آن گاهى رسيدن به هردو غرض و گاهى رسيدن به احد الغرضين است و در اين صورت دوم اگرچه غرض ديگر نيز حاصل مىشود ولى مقصود خواننده نيست .

--> ( 1 ) - اجود التقريرات ، ج 1 ، ص 8 . در عبارت كفايه اشاره به مبادى نشده است . ( 2 ) - نهاية الدرايه ، ج 1 ، ص 6 .